U N
D P
Qëllimi i kësaj gazete
Albania
Prespa
Kjo gazetë është organ i projektit të
Menaxhimit të Integruar të Ekosistemit të
Basenit të Prespës.
Qëllimi kësaj gazete është të informojë
banorët e Parkut të Prespës mbi vlerat e
këtij Parku si dhe synimet e projektit dhe
komponentëve të saj.
gazetë informuese e procesit për hartimin e Pime
lanit Lokal të Veprimit në Mjedis për komunat e Parkut të Prespës,
Në këtë gazetë do të trajtohen të gjithë
botohet në kuadër të projekti për Menaxhimin e Integruar të Ekosistemit të Basenit të Prespës
objektivat e projektit dhe, në veçanti,
komponenti i hartimit të Planit Lokal të Veprimit
në Mjedis për komunat Progër dhe Liqenas.
Gjithashtu, kjo gazetë ka si qëllim të tërheqë
vëmendjen tuaj mbi zhvillimin e qëndrueshëm
të këtij Parku dhe t'ju ftojë të jeni pjesë aktive e
zhvillimeve që po ndërmerret për këtë qëillim.
Gazeta do t'ju bëjë të ditur rezultate të punës
nga projekti si dhe do të trajtojë tematika
problemore dhe do të përpiqet të shërbejë si
pasqyrë e mendimeve dhe sugjerimeve tuaja.
Pjesëmarrja publike në këtë projekt është
jetësore në zhvillimin e qëndrueshëm të Parkut
të Prespës dhe në arritjen e rezultateve që
përfshijnë mendimin dhe dëshirën për zhvillim
të banorëve të Parkut.
Stafi i projektit ju fton të jeni pjesë aktive e
këtij zhvillimi duke dhënë kontributin tuaj në
aktivitetet publike dhe paraqitur mendimet
tuaja pranë personave të kontaktit.
Çfarë ka të drejtë publiku?
Sipas legjislacionit shqiptar dhe atij
ndërkombëtar, publiku ka të drejtë:
* të marrë jo vetëm informacion, por
edhe dokumentacionin e duhur dhe
vendin se ku mund të gjendet ai;
* ta marrë informacionin sa më shpejt
të jetë e mundur, por jo më vonë se
një muaj nga data e paraqitjes së
kërkesës;
* të marrë informacion pa treguar
Komunat Liqenas dhe Progër punojnë në hartimin e
përse nevojitet ai;
Planit Lokal të Veprimit në Mjedis
* të marrë përgjigje se përse nuk
është përmbushur një kërkesë e
Specialistë të komunës Liqenas dhe Progër, si dhe specialistë në
caktuar.
nivel rajonal e kombëtar, po vijojnë punën e nisur që në muajin
* përfshirjen drejtpërsëdrejti në
korrik të këtij viti për hartimin e Planit Lokal të Veprimit në Mjedis
marrjen e vendimit;
për komunat Liqenas dhe Progër.
* përfaqësimit të interesave të
Gjatë këtyre muajve janë organizuar një sërë takimesh ndërmjet
qytetarëve (duke ushtruar presion
specialistëve dhe janë identifikuar problemet në komunat Liqenas
mbi autoritetet, lobimit, ndërtimit
dhe Progër. Këto problematika paraqiten shkurtimisht në këtë
të projekteve të partneritetit me
gazetë, ndërkohë që përmbledhja e përgjithshme mund të gjendet
specialistë të ndryshëm, etj);
pranë komunës.
Grupi po punon në vlerësimin e gjendjes në disa drejtime, në:
* gjetjes së rrugëve të dobishme
vlerësimin e pasurive natyrore dhe menaxhimin e tyre; bujqësia
dhe krijuese për monitorizuar dhe
dhe menaxhimi i saj; zhvillimi rural; zhvillimi i turizmit, edukimi
ndikuar procesin e vendimmarrjes.
dhe ndërgjegjësimi i komunitetit, etj. Këto fusha po analizohen
dhe është nxjerrë lista e problemeve, si dhe shkaqeve që kanë çuar
në këtë gjendje.
Përfitimet nga pjesëmarrja
Në fund të procesit, grupi do të përpiqet t'i japë zgjidhje këtyre problemeve duke përcaktuar masat dhe ndërhyrjet
konkrete në përmirësimin e gjendjes.
* Nivel më i lartë i zbatimit të
Pjesëmarrja e publikut është shumë e rëndësishme për këtë proces. Me anë të kësaj gazete, posterave që janë vendosur
parimeve të demokracisë;
nëpër fshatrat e komunës, fletoreve edukative për nxënësit e shkollave, veprimtarive edukuese dhe ndërgjegjësuese,
* Kontrollohen më mirë veprimet e
ndihmave pilote për përmirësimin e gjendjes, si dhe takimeve direkte me banorët, synohet të merret mendimi i sa më
autoriteteve publike;
shumë banorëve në këtë proces. Dokumenti që poërgatitet është shumë i rëndësishëm për gjenerimin e financimeve
dhe tërheqjen e donatorëve në zonën e liqeneve të Prespës.
* Përmirësohet cilësia e vendimeve
Së bashku me komunat Liqenas dhe Progër është përfshirë dhe komuna Qendër Bilisht në hapat e hartimit të këtij
të marra duke u afruar me nevojat e
procesi për të hartuar një plan të përbashkët përmirësimi të trajtimit të Parkut të Prespës .
publikut;
Grupi i punës ka hartuar një dokument paraprak, ku përfshihen një vizion për komunitetin, analiza e gjendjes, lista
* Zbatimi i vendimeve është më i
e problemeve dhe Plani i Veprimit. Ky dokument paraprak është i hapur për diskutim me banorët për të shkruar një
mirë kur vendimi është marrë në
dokument ku të gjithë të japim ndihmesën dhe kontributin tonë.
bashkëpunim.

Prespa
ime
Projekti "Menaxhimi i integruar i
ekosistemit të basenit të Prespës"
Parku i Prespës
"Menaxhimi i Intregruar i Ekosistemit të Basenit të Liqeneve të
Prespës në Shqipëri, Ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë
dhe Greqi (Shtator 2006 -Shtator 2011).
vlerë e natyrës
Objektivi i këtij projekti është të nxisë adaptimin e menaxhimit
të integruar të ekosistemit në zonën ndërkufitare të basenit të
Liqenit të Prespës në ish Republikën Jugosllave të Maqedonisë,
Shqipëri dhe Greqi për të ruajtur biodiversitetin e rëndësishëm
në shkallë globale, për të zbutur ndotjen në liqenet ndërkufitare,
dhe për të siguruar një bazë të qëndrueshme për zhvillimin e
mëtejshëm ekonomik dhe shoqëror të Bazenit
Zona e Prespës është një nga zonat më të bukura natyrore të Shqipërisë,
Projekti i Parkut te Prespës do të mbrojë banorët lokale dhe
e cila kërkon kujdesin e secilit prej nesh.
vendbanimet e tyre (të tashme dhe të ardhme) në procesin e
·
Në pjesën shqiptare të Parkut të Prespës, vlerësohet se popullsia
mbrojtjes së mjedisit përreth tyre, duke minimizuar shkaqet
njerëzore të cilat sjellin shkatërrimin, degradimin ose dëmtimin e
është në rritje ose e qëndrueshme dhe me një dendësi relativisht të lartë
ekosistemit natyror të Prespës.
të popullsisë me 20 banorë për metër kator. Brenda kësaj popullsie, 23%
janë të papunë dhe të ardhurat mesatare vjetore janë rreth $700, në të cilën angazhimi në bujqësi përbën
rreth 70% të krahut të punës. Në pjesën shqiptare të parkut nuk ka ndonjë zhvillim industrial.
·
Frutat e egra dhe bimët mjekësore janë të rëndësishme për gjenerimn e të ardhurave për banorët e parkut.
·
Speciet unike: flora e pjesës shqiptare të Parkut Kombëtar të Prespës numëron rreth 1000 specie, ose 30% të
Planet Lokale të Veprimit në Mjedis
gjithë florës së Shqipërisë.
·
Numërohen rreth 50 specie të faunës dhe rreth 19 specie bimore të cilat gjenden vetëm në pellgun
Plani Lokal i Veprimit në Mjedis (PLVM) është dokument i
ujëmbledhës të Prespës, 1600 specie fluturash dhe një diversitet i madh amfibësh dhe reptilësh.
politikës mjedisore vendore, që pasqyron përparësitë dhe detyrat
·
Parku i Prespës është një vend globalisht i rëndësishëm për ushqimin, shumëzimin dhe folenizimin e rreth 91
në fushën e mjedisit, veprimtaritë dhe masat që do të ndërmerren
specieve të zogjve migratorë, përfshi edhe specien vulnerabël të Pelikanit Kaçurrel.
për zgjidhjen e tyre, identifikon organet dhe strukturat që do të
·
Të paktën 19 specie të faunes në Park janë të rrezikuara
angazhohen, secila në linjën e vet, si dhe përllogarit kostot dhe
·
Niveli i zhvillimit të turizmit është relativisht i ulët, po lidhjet midis mbrojtjes se mjedisit dhe turizmit po
mbështetjen financiare të nevojshme. PLVM hartohet në nivel
bëhen më të qarta dhe më të rëndësishme, sepse ekoturizmi po zhvillohet në këtë zonë edhe në gjithë
qarku, rrethi, bashkie e komune. Përgatitja e tij duhet mbështetur
vendin.
në metodën gjithëpërfshirëse ku çdo individ i komunitetit ka të
drejtën e dhënies së kontributit të tij në këtë proces
Përmes përgatitjes së PLVMsë zhvillohen aftësitë e pushtetit
Statusi Park Kombëtar
vendor, subjekteve të ndryshme të interesuara për mjedisin dhe
gjithe komunitetit; nxitet bashkëpunimi midis pushtetit vendor
dhe atij qendror, organizatave jofitimprurëse, biznesit dhe
subjekteve të tjera mjedisore, duke përkrahur shkëmbimin e lirë
Parku Kombëtar i Prespës, që ka një sipërfaqe prej rreth 23000 ha, u krijua me vendim të Këshillit të Ministrave, nr. 80,
të informacionit dhe pjesmarrjen publike në proçesin e vendim-
datë 18.02.1999 si Park Kombëtar dhe në Shkurt të vitit 2000 u nënshkrua Deklarata e Përbashkët e tre kryeministrave
marrjes.
të Shqipërisë, Maqedonisë dhe Greqisë, ku u shpall Park Ndërkombëtar.
Procesi i përgatitjes së një PLVMje mund të kryhet në disa
Sipërfaqja e Parkut përfshin tokë bujqësore, tokë pyjore, kullota, livadhe, gjithë sipërfaqen ujore dhe sipërfaqet
mënyra. Pikat e mëposhtme paraqesin një prej tyre:
joproduktive. Klasifikimi sipas rëndësisë së ruajtjes është bërë si më poshtë:
Njohja e procesit dhe hartimi i strategjisë së punës për
Zona e mbrojtur I (zona rreptësisht e mbrojtur) që përfshin Livadhin e Xhores (lartësia 1.024 m) deri tek lartësia
përgatitjen e PLVMsë.
1.163 m (Pika e Drushit), 1.718 m pylli i quajtur Manastir, në fshatin Kallamas (sipërfaqja 900 ha) dhe pjesa e Osojes.
Ngritja e grupit (grupeve) të punës
Zona e mbrojtur II (zona e menaxhuar) që perfshihet midis vijave niveluese, në lartësi 1900 m dhe kufirin e tokës së
Hartimi i strategjisë për përfshirjen e publikut
bukës në fshatin Goricë e Madhe, rruga Zaver Bigell, deri në lartesinë 1529 m, zona midis gjirit të Zaroshkës, faqja
Përshkrimin e situatës ekzistuese në zonë.
veriore e malit Ivan, pjesa e përparme, lartësia 1768 m dhe 1456 m, e në perëndim kufiri me zonën bujqësore të Cerjes
Përcaktimi afatgjatë i qëllimeve të komunitetit (krijimi i vizionit
dhe pyjet e Kallamasit.
dhe realizimi i qëllimeve strategjike të së ardhmes)
Zona e mbrojtur III (zona e zhvilluar) ku përfshihet toka bujqësore, zonat e banuara, infrastruktura si p.sh. sistemi i
Përcaktimi dhe vlerësimi i problemeve mjedisore lokale.
rrugëve. Të gjitha zonat periferike të pyjeve, që nuk janë pjesë e zonave të mësipërme.
Përshkrimi i hollësishëm i nevojave reale (përcaktimi i qëllimeve
Zona për zhvillimin me përparësi të turizmit, vija bregliqenore nga Kallamasi në Liqenas.
specifike dhe veprimeve konkrete prioritare).
Përshkrimi i hollësishëm i veprimeve të planifikuara.
Monitorimi i veprimtarive të planifikuara
Kuadri ligjor
Ligji për zhvillimin si zonë me përparësi turistike, Ligji 9358/2005 për pyjet dhe shërbimin pyjor, Ligji 9048/2003 për
PLVMtë janë të lidhura ngushtë edhe me zhvillimin e
trashëgiminë kulturore, Ligji 8906/2002 për zonat e mbrojtura, VKM nr. 266 datë 24.04.2003 për krijimin e administratës
aktiviteteve të tjera, si programet kombëtare e rajonale të
se parkut, VKM nr. 86 datë 11. 02. 2005 për krijimin e ekonomisë të menaxhuar, etj.
zhvillimit të qëndrueshëm, Axhendën Lokale 21 dhe sistemet
për menaxhimin e mjedisit. Shumë prej këtyre programeve kanë
metodologji të ngjashme, pasi përdorin qasjen sipas planifikimit
strategjik dhe mbështeten në përfshirjen e gjerë të grupeve të
interesuara.
REC Shqipëri
2. Shkolla e mesme e përgjithshme në Liqenas;
Turizmi në Liqenas
3. Shkolla 9-vjeçare në Goricë të Vogël.
Qendra Rajonale e Mjedisit për Europën Qendrore e Lindore
(REC) është një organizatë ndërkombëtare jopartizane,
Llojet e turizmit në rajon
Numri i vizitorëve në 3 vitet e fundit
joavokate, jofitimprurëse me mision mbështetjen për zgjidhjen
Në komunën Liqenas kemi turizem liqenor, turizëm
1. Me fjetje 25%, 10% me prenontim
e problemeve mjedisore në Europën Qendrore e Lindore (EQL).
malor, turizëm kulturor.
Qendra e përmbush misionin e saj duke nxitur bashkëpunimin
2. Ditor 75% , 16.000 mijë vizitorë brenda një viti
Plazhe ku mund të investohet janë:
ndërmjet organizatave joqeveritare, qeverive, bizneseve dhe
-
Në fshatin Zaroshkë (plazh ranor dhe
aktorëve të tjerë mjedisorë, si dhe duke mbështetur shkëmbimin
Rrjeti i objekteve në shërbim të turizmit
e lirë të informacionit dhe pjesëmarrjen e publikut në vendim-
shkëmbor)
Në komunën Liqenas ekzistojnë 13 bar bufe, 4 hotele
marrjen mjedisore.
-
Në fshatin Liqenas (shkëmbor)
+motele
-
Në fshatin Gollomboç (plazh ranor dhe
REC është krijuar në 1990 nga Shtetet e Bashkuara, Komisioni
Në këtë biznes janë të punësuar 28 njerëz.
shkëmbor)
Europian dhe Hungaria. Sot REC bazohet ligjërisht në Kartën e
Shumë shtëpi në Zaroshkë, Liqenas, Gollomboç,
-
Në fshatin Goricë e Vogël (ranor)
REC, nënshkruar nga 29 vende dhe Komisioni Europian dhe në
Goricë e Vogël dhe Kallamas janë përgatitur të presin
një marrëveshje ndërkombëtare me qeverinë hungareze. REC ka
-
Në fshatin Kallamas (ranor dhe shkëmbor)
turistë e t'u sigurojnë komoditetin e duhur, duke krijuar
zyrën qendrore në Szentendre, Hungari dhe zyrat e vendeve në
Zaroshka është plazhi më i preferuar nga vizitorët.
kështu një premisë për zhvillimin e turizmit familjar.
secilin prej 17 vendeve përfituese, të cilat janë:
Edhe në dimër Prespa tërheq mjaft vizitorë, të cilëve u
Shqipëria, Bosnja-Hercegovina, Bullgaria, Kroacia, Republika Çeke,
ofrohen mjaft mundësi për ski.
Estonia, Hungaria, Letonia, Lituania, RIJ e Maqedonisë, Polonia,
Rumania, Serbia, Mali i Zi, Sllovakia, Sllovenia dhe Turqia.
Informimi i publikut
Donatorët më të fundit janë Komisioni Europian dhe qeveritë
Ndihet mungesa e organizimit të informacionit
e Shqipërisë, Austrisë, Belgjikës, Bosnje-Hercegovinës, Kanadasë,
turistik.
Kroacisë, Republikës Çeke, Danimarkës, Estonisë, Finlandës,
Rolin e qendrës për informim të publikut në komunën
Gjermanisë, Hungarisë, Italisë, Japonisë, Letonisë, Lituanisë, RIJ
Liqenas e luajnë :
të Maqedonisë, Hollandës, Norvegjisë, Polonisë, Serbi-Malit të Zi,
1. Stacioni i Parkut në Goricë të Vogël;
Sllovenisë, Suedisë, Zvicrës, Mbretërisë së Bashkuar dhe Shteteve
të Bashkuara, si dhe organizata të tjera ndërqeveritare dhe
institucione private.
Nr.1, Vjeshte 2007, faqe 2

Prespa
ime
Uji
Bujqësia
Vlerësimi i
burimeve
Ujërat sipërfaqësore
Komuna Liqenas
Liqeni i Prespës së Madhe
Në ekonominë e Liqenasit, puna direkt në bujqësi është shumë e pakët. Sot
(Komuna Liqenas)
Liqeni i Prespës së Madhe ka nuk kemi asnjë familje që të merret me bujqësinë. Kjo vjen për disa arsye: i)
një sipërfaqe prej 45,5 kilometra Mosgrumbullimi i produkteve bujqësore dhe blegtorale dhe mospërpunimi i
Ujërat
katrore dhe një thellësi maksimale tyre; ii) Infrastruktura jo e mirë që lidh fshatrat e komunës me qytetin e Korçës;
- Liqeni i Prespës së Madhe ka një regjim hidrologjik
55 m. Lartësia mesatare mbi nivelin iii) Rendimente të ulëta, si rezultat i mosujitjes së tokës; Copëtimi i tokës, i
të qëndrueshëm, me oshilacione në periudha të
e detit është 850 m. Këtu duhet cili sjell mosinteresimin e fshatarëve për kultivimin e kulturave bujqësore; iv)
mëdha kohe. Kjo sepse ai ushqehet nga burimet
vënë në dukje se, për shkaqe dhe Mosçertifikimi i prodhimeve biologjikisht të pastra dhe të prodhuara në Parkun
karstike në fundin e tij, pra nga ujërat nëntokësore.
arsye të panjohura, që prej vitit e Prespës, me qëllim që çmimet të jenë më të larta nga komunat e tjera; v) Me
Ujërat e rrjedhshme sipërfaqësore, prurjet e të cilave
1988 niveli i ujit në liqen është përmirësimin e këtyre kushteve, prodhimet do të rriten dhe vetë fshatarët do
varen nga reshjet, janë një ushqim sekondar, me peshë
ulur në mënyrë drastike, afërsisht të kenë interes që të merren me bujqësinë.
më të vogël. Prandaj dhe prurjet e tyre të ngurta mund
8 m. Aktualisht lartësia mbi nivelin
të konsiderohen të pakta.
e detit është 842 m. Sipas disa
Sistemi drenazhues dhe kullues
- Liqeni i Prespës së Vogël është dëmtuar në atë
studimeve, niveli mesatar në liqen
Sistemi i kullimit në fushë, në këtë komunë, ka qenë shumë i mirë. Të gjithë
shkallë sa ka ndryshuar përfundimisht gjendjen e vet
ndjek një variacion sezonal. Brenda tokat që shtrihen në fushë janë të sistemuara, të niveluara dhe të parcelizuara, duke u kthyer në kallamishte.
vitit mund të shihen modele të tjera
- Ujërat e rrjedhshme sipërfaqësore janë me rrjedhje
të evolimit, të cilët ndryshojnë në ku janë ndërtuar kanale të dyta dhe të treta kulluese. Tokat e drenazhuara
sezonale, me shfaqje të kufizuar të erozionit në thellësi
varësi të ekzaminimit.
kapin një sipërfaqe prej 20 ha. Sistemimi i kullimit si dhe pastrimi i kanaleve të
e në brigje.
Pra është për t'u përmendur se dyta dhe të treta para vitit 1991 kryhej sistematikisht. Këto vitet e fundit, me
një tendencë rritjeje është vëne ndarjen e tokave, kanalet e dyta dhe të treta po mbushen, se nuk ka interes për
re në periudhën 1954 1962, ne pastrimin e tyre. Sot funksionon vetëm 50 % e sistemit kullues.
Ajri
vitin 1963 ka pësuar një rënie te
Të njëjtin fat kanë dhe drenazhimet që janë të bllokuara si rezultat i
Përgjithësisht, ajri është i pastër, me ndotje të pakët.
ndjeshme prej 2,5 m, kjo rënie u mospastrimit të kanaleve.
Me e ndjeshme është ndotja nga avullimi i plehrave
duk qartë deri në vitin 1978 dhe
organike dhe ujërave të zeza të zbuluara.
pastaj një ngritje që është vënë re
Komuna Progër
ndërmjet viteve 1979 1988. Nga
Toka bujqësore, momentalisht, përdoret për kultivimin e bimëve prashitëse
Toka
viti 1988 e në vazhdim, kemi një (30%) e sipërfaqes të përgjithshme; drithra (25%) dhe pemëtaria (45%) të
- Toka bujqësore përdoret pjesërisht. Ka nivel të ulët
rënie të nivelit të liqenit. Rënia e sipërfaqes të tokës bujqësore. Tendenca është për shtimin e sipërfaqeve me
të punimit me mjete të mekanizuara, ka prezencë të
vazhdueshme e nivelit të liqenit që pemë frutore .
konsiderueshme të gurëve në të, ndotje relativisht të
prej vitit 1988 është shqetësuese,
Blegtoria nuk është më prioritet i banorëve të zonës. Aktualisht, numri i
paket nga kimikatet, sistem kullues difektoz.
por me sa dihet, që në fillim të familjeve që merren me blegtori është rreth 15 dhe numri i krerëve të bagëtive
- Toka pyjore ka përmbajtje të ulët të humusit,
shekullit XIX, liqeni ishte 10 m më i të trasha është 850 dhe i të imëtave 2430 krerë. Tendenca është për heqjen
thellësi të pakët, me prezencë të konsiderueshme të
ulët se sa sot, këtë e tregojnë disa dorë nga blegtoria si aktivitet, duke u reduktuar ndjeshëm numri i personave
shkëmbit amnor në sipërfaqe, me erozion sipërfaqësor
objekte dhe vendbanime të vjetra që do të merren me këtë fushë.
të zhvilluar mesatarisht në sipërfaqet e dushkajave të
që gjenden në lartësinë 840 m mbi
Mesatarisht rendimenti i drithrave është 35 kv/ha dhe ai i pemëtarisë 400
dëmtuara, procesi tokëformues në vazhdim.
nivelin e detit. Niveli i ujit luhatet kv/ha. Kjo prodhimtari mund të rritet, pasi tendenca e fermerëve të zonës
çdo vit 0,5 1,75 m, ndërsa në çdo është për rritjen e numrit të mjeteve të mekanikës bujqësore dhe përdorimit
Biosfera
20 25 vjet arrin 4,50 m; oshilacione të plehrave kimike .
- Pyjet paraqesin tablo të ndryshme: ka pyje në
të mëdha periodike shfaqen për
Pjesa dërrmuese e popullsisë, 95 %, i është kushtuar bujqësisë .
gjendje të mirë e në rritje, ka pyje të përmirësuar
çdo 20 25 vjet.
Përfitimet ekonomike për familje në vit, nga shitja e produkteve bujqësore
dushku që po rehabilitohen plotësisht, ka pyje dushku
Rënia e nivelit të ujit në liqen dhe blegtorale, arrin mesatarisht në 4000-5000 dollarë dhe këto të ardhura
të dëmtuar, që meritojnë mbrojtje strikte, ka pyje me
nuk është hetuar akoma, sidoqoftë kanë tendencën për t'u rritur pasi fermerët po përqendrohen në kultivimin e
statusin e zonës së mbrojtur për vlera të caktuara
supozohet se periudha e thatë mbas një kulture bujqësore, ku dhe eficenca në prodhim mund të jetë më e madhe.
biodiversiteti që përsëri meritojnë mbrojtje strikte.
vitit 1988, në kombinim me rrjedhje
Aktualisht, kimikatetet në bujqësi përdoren në një masë të konsiderueshme
- Kullotat natyrore alpine të Malit të Thatë janë
të pakontrolluara në Liqenin e Ohrit dhe tendenca është në shtimin e përdorimit të tyre jo vetëm në bujqësi, por të pashfrytëzuara aktualisht dhe kanë kapacitete
dhe rritja e përdorimit të ujit nga dhe në pemëtari. Kjo natyrisht nuk do të ndikonte pozitivisht në mjedis, në ushqyese të konsiderueshme; ka kullota të tjera që
njerëzit nga të tre vendet, rezultojnë
janë në mes të parcelave pyjore që duhen kullotur në
në praninë e një fenomeni të tillë.
bletari dhe në prodhimin e bio-produkteve .
mënyrë racionale.
-Bimësia e rrallë dhe ajo e rrezikuar, sikurse dhe
kafshët e pyllit e ihtiofauna e liqenit duhen mbrojtur
Pyjet
me fanatizëm dhe vetëm në një të ardhme mund të
përdorim pyjet komunitetit, gjatë viteve 2000-2001,
realizohen gjuetia e peshkimi si disiplina që rregullojnë
u përgatit plani i menaxhimit të pyjeve komunale, i cili
popullimet.
vlerësoi gjendjen aktuale të këtyre pyjeve dhe përcaktoi
masat që duhet të merreshin për çdo parcelë dhe me
afate kohore. Me anë të donacioneve të ndryshme nga
Pejsazhi malor
Komuna Liqenas
GTZ, BB, MADA dhe KFW u bënë përmirësime në 350 ha,
Malet, shkëmbinjtë e bukur e të larmishëm na
Pyjet, në komunën Liqenas përfaqësojnë ekosistemin ricungime në 200 ha dhe pyllëzime 15 ha. Këto u bënë prezantojnë një pejsazh të madhërishëm që duhet ta
natyror më potent, me sipërfaqe më të madhe dhe nga shoqata e përdoruesve të pyjeve komunale dhe nga
biodiversitetin më të lartë. Sipërfaqja e përgjithshme
ruajmë të paprekur.
firma të ndryshme.
e tyre është 11473 ha, nga të cilët, në pikëpamje
administrative, 7316 ha janë shtetërore , 3723 ha janë
Komuna Progër
Mjedisi social dhe ekonomik
në përdorim të komunës dhe 434 ha janë pyje private;
Në komunën Progër sipërfaqja më e madhe pyjore
Situata është komplekse, ka sektorë ekonomikë si
kurse nga pikëpamja e qeverisjes teknike, 824 ha janë ndodhet në pjesën perëndimore të malit të Moravës, si
bujqësia (tendenca drejt bujqësise natyrore), turizmi,
trungishte ahu, 9134 ha janë cungishte dushku e ahu, dhe në pjesën lindore në malin e Ivanit , sipërfaqet që
peshkimi etj. që mund të zhvillohen harmonishëm
dhe 1515 ha janë shkurre.
zënë pyjet është 750 ha ose 25 % të sipërfaqes totale të
me parimet e zhvillimit të qëndrueshëm, në pajtim të
Një bimësi e pasur drunore, shkurrore e barishtore territorit të komunës. Prerja pa kriter dhe zjarret e shpeshta
plotë me mjedisin.
shtrihet në tre zonat fitoklimatike të Castanetum-it, në vitet e fundit ka bëre që shpyllëzimi të mbetet një nga
Ka sektorë apo nënsektorë që duhet të ndryshojnë
Fagetum-it dhe Alpinetum-it brenda territorit të komunës problemet kryesore që shqetëson komunitetin .
ecurinë aktuale, pasi janë në kundërshtim apo
Liqenas e njëherësh Parkut Kombëtar.
Me zhvillimin ekonomiko-shoqëror të zonës, pejsazhi,
mospajtim me zhvillimin e qëndrueshëm dhe
Pyjet, para vitit 1990, në këtë zonë, shfrytëzoheshin nga ana mjedisore është në ndryshim të vazhdueshëm.
mjedisin, si blegtoria (kryesisht dhitë me kullotjen e
mbi normën vjetore të rritjes. Nga këto çdo vit merreshin Pozitiv është shtimi i numrit të drurëve frutorë, ndërtimet
pakontrolluar të pyllit), sistemimi i ujërave të zeza,
20000 m3 dru zjarri dhe lëndë. Si rezultat i ndryshimit e reja, përmirësimi i vazhdueshëm i asfaltimit të rrugëve,
menaxhimi i mbeturinave, përfitimi dhe përdorimi i
të sistemit, pas vitit 1992, filluan shkatërrime masive. ndërtimi i sistemeve të reja të ujësjellës-kanalizimeve etj,
energjisë.
Cungishtet e dushkut janë çuar deri në degradim prej ndërsa efektet negative në pejsazhin e komunës japin
Ka sektorë që thjesht kërkojnë ritme të larta zhvillimi
keqpërdorimit të tyre në tre aspekte: së pari, prej prerjeve shpyllëzimi dhe prerjet abuzive dhe pa kriter, kënetëzimi
si infrastruktura rrugore, furnizimi me ujë të pijshëm,
abuzive për prodhim drush zjarri; së dyti, prej kullotjes së i Liqenit të Prespës dhe mosgrumbullimi apo përpunimi
tregëtia, zhvillimi i fshatrave sipas planeve rregullues.
dhive në to; së treti, prej prerjes së gjethit për rezervë i mbetjeve urbane .
ushqimore për dhitë. Me daljen e ligjit për dhënien në
Nr.1, Vjeshte 2007, faqe

Prespa
ime
Peshkimi
Mjedisi social
Komuna Liqenas
Komuna Liqenas
Llojet e peshkimit në zonë
Ujërat e zeza
Peshkimi është nje sektor me përparësi, sidomos për
Fshatrat e zonës së Prespës, për vetë pozicionet e tyre të shtrirjes sipas relievit
fshatrat që janë në afërsi me bregun e liqenit. Para vitit natyror, kanë nevojë për sisteme të veçanta të ujërave të zeza. Kjo del më se e
1990, në Komunën e Liqenasit ishin dy brigada peshkimi nevojshme edhe për vetë faktin se, me zhvillimin e turizmit familjar, shtohet sasia
me 5 (pesë) motobarka, qe bënin gjuetinë e peshkut. Pas e ujit që përdoret nëpër familje dhe objekte të veçanta turistike, që kërkon edhe
vitit 1990, ky sistem pune u prish dhe gjuetia e peshkut rrjetin për shkarkimin e tyre. Megjithatë, vetëm në dy fshatra të zonës, vetëm në
filloi të bëhet individuale, e paorganizuar dhe gjatë gjithë fshatrat e Liqenasit dhe të Zaroshkës janë ndërtuar sisteme të ujërave të zeza të
periudhës së vitit. Pas vitit 2002, u krijua një shoqatë rregullta dhe sipas standardeve të kohës. Ato janë të pajisura edhe me kolektorë
peshkimi dhe u licensuan 30 peshkatarë. Nga llojet e për grumbullim e pastrim, me qëllim që ujërat që derdhen në Liqen të mos sjellin
peshkimit, më të përhapur janë: peshkimi me rrjeta, me ndotjen e tij.
pezaul, potisok dhe me grep.
Me qëllim që në zonë të ruhet pastërtia ekologjike e saj, që të mos krijohen
Në gjuetinë me rrjeta ka disa rrjeta që janë me premisa nëpër fshatra për përhapjen e epidemive nga derdhjet e ujërave të zeza nëpër kanalet dhe rrugët e fshatit,
dimensione të vogla që kapet peshku i vogël dhe nuk me qëllim që fshatrat e zonës të kenë të gjitha kushtet e nevojshme për të zhvilluar turizmin familjar, duhet të merren
është i konsumueshëm.
masa, të hartohen projektet për çdo fshat për sistemet e ujërave të zeza nga ana e komunës, si edhe të gjenden fondet
Me pezaule bëhet peshkimi në kohën e shtimit të e nevojshme nga ana e shtetit dhe nga donatorë të tjerë me qëllim që të ndërtohen sa më shpejt të jetë e mundur
peshkut: cirones, klenit, mrenës dhe skllobusit. Peshkimi të gjitha sistemet e ujërave të zeza sipas fshatrave. Sistemet e ujërave të zeza duhet të pajisen edhe me kolektorë e
me potisok përdoret për gjuetinë e krapit në periudhën
e shtimit. Peshkimi me grep përdoret edhe si peshkim sisteme pastrimi (dekantues), për të ulur maksimlaisht nivelin e ndotjes nga ujërat që derdhen në liqen.
sportiv dhe turistik.
Mbetjet
Akuakultura në zonë
Mbetjet urbane në zonën e Prespës, kryesisht janë nga burimet shtëpiake, si edhe nga ana e disa objekteve të biznesit
Para vitit 1990, në komunën e Liqenasit kishte dy pika të vogël privat. Megjithatë, ato, për shkak të mungesës së pikave të ndërtuara për grumbullimin dhe përpunimin e tyre
të tilla. Një qendër kultivimi në liqen në vendin e quajtur (që ekzistojnë vetëm në dy fshatra të zonës), si dhe për shkak të mospasjes së fondeve të nevojshme për grumbullimin
Zaver, në fshatin Goricë e Vogël dhe një qendër kultivimi dhe transportimin e tyre në vende të caktuara, përbëjnë faktorin kryesor të ndotjes së mjedisit pothuaj në të gjitha
në fshatin Zvezdë, ku kultivohej peshku dhe hidhej në fshatrat e zonës.
liqen. Por pas vitit 1990 deri në 2005, ky kultivim nuk u
zhvillua. Gjatë kësaj kohe nuk u hodh asnjë lloj peshku.
Komuna Progër
Nga viti 2005, filloi të kultivohet rasat peshku në Zvezdë
Disponohen plane rregulluese të të gjithë fshatrave të viteve 1980-1984. Planet rregulluese të viteve të fundit që t'i
dhe, në vitin 2007, u bë e mundur hedhja e këtij rasati në përshtaten zhvillimit të zonës nuk ka dhe për ndërtime të reja punohet me plane rregulluese pjesore .
liqen. Projekte të tjera në këtë fushë nuk janë zbatuar.
Furnizimi me ujë në fshatrat Pilur, Bickë, Vranisht, Cangonj është me rrjedhje të lirë, kurse në fshatrat Progër,
Mançurisht, Rakickë dhe Shuec, furnizimi është me ngritje mekanike. Prurjet e ujit janë të mjaftueshme, por problem
Komuna Progër
mbetet rrjeti shpërndarës i fshatrave që është shumë i amortizuar nga koha e gjatë e përdorimit, si dhe nga ndërhyrjet
Peshkimi është ushtruar dhe ushtrohet në zonat e e paligjshme në rrjet. Zgjidhja e problemit mbetet zbatimi i projekteve shpërndarëse.
Prespës së Vogël, por me problemet e kënetëzimit që
Kanalizimi i ujërave të zeza është i rregullt dhe i ndërtuar në vitet e fundit, ndërsa në fshatrat e tjerë nuk ekziston,
ka ky liqen, ai nuk është prioritet i banorëve të kësaj ndërtimi i sistemeve të kanaleve të ujërave të zeza është një problem akut dhe që kërkon një zgjidhje të menjëhershme,
zone. Gjendja e peshkimit është në përkeqësim të pasi ka ndikimin e vet negativ në mjedis, në cilësinë e ajrit, për vetë pasojat shëndetësore që mund te krijohen.
vazhdueshëm.
Gjendja në fshatrat ku nuk është ndërhyrë është në përkeqësim të vazhdueshëm .
Aktualisht, nuk ka ndonjë nismë të akuakulturës në
Kolektorët dhe sisteme të tjerë për largimin e ujërave të zeza nuk ka, largimi nga qendrat e banuara bëhet në
zonë.
mënyrë private nga vetë njerëzit .
Ju lutem përgjigjuni pyetjeve në këtë formë duke shënuar në kutitë e bardha.
Griseni pjesën e pyetësorit dhe dhe dorëzojeni atë tek shpërndarësi i kësaj gazete apo pranë komunës Liqenas.
Kontributi juaj është mjaft i rëndësishëm dhe i domosdoshëm në ndërmarrjen e nismave në të mirë të zhvillimit të qëndrueshëm të zonës tuaj.
Cilat mendoni se janë vlerat më të mëdha të Parkut të Prespës dhe komunës tuaj në veçanti? Përmendni shkurt disa.
ësor Cilët janë mendoni se janë problemet më të rëndësishme në rajonin e Prespës dhe veçanërisht në komunën tuaj?
P
y
et
Në cilin drejtim duhet punuar më shumë për zhvillimin e rajonit të Prespës dhe komunës tuaj në veçanti?
Si do të ndihmonit ju konkretisht në mbrojtjen e pasurisë së Parkut të Prespës dhe zhvillimin e harmonizuar të komunës tuaj?
Në cilin drejtim duhet punuar për të zgjidhur problemet që lidhen me mbetjet shtëpiake dhe organike (mbetjet nga bagëtia), energjinë, etj?
Nr.1, Vjeshte 2007, faqe
Ju faleminderit që u bëtë pjesë e këtij procesi zhvillimi!